Koło Naukowe Muzyka Filmowa

Opiekun Koła naukowego: ad. dr hab. Joanna Cieślik-Klauza

Statut koła naukowego

1. Siedziba

Koło naukowe MUZYKA FILMOWA (zwane dalej KMF) obejmuje swoją działalnością studentów Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina, Wydziału Instrumentalno-Pedagogicznego w Białymstoku przy ul. Kawaleryjskiej 5 (zwanej dalej Uczelnią). Siedzibą KMF jest Uczelnia.

2. Cele i zadania KMF

Celami działalności są:

  • poszerzanie wiedzy i umiejętności członków Koła;
  • rozwijanie życia naukowego i artystycznego członków Koła;
  • rozwijanie współpracy naukowej i artystycznej z innymi ośrodkami;
  • promowanie Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina w Warszawie, Wydziału Instrumentalno-Pedagogicznego w Białymstoku;
  • popularyzacja muzyki filmowej, filmu i literatury dot. tematyki filmu.

3. Formy działalności

Organizowanie:

  • spotkań o charakterze naukowym, dotyczących historii filmu i dźwięku w filmie;
  • projekcji filmowych, warsztatów, seminariów;współpraca z innymi instytucjami;
  • prezentowanie własnych osiągnięć przez praktyki związane z montażem filmowym;
  • zamieszczanie informacji dotyczących działalności Koła na stronie internetowej Uczelni;
  • współpraca z kołami naukowymi innych uczelni;
  • kontakty i współpraca z organizacjami działającymi w sferze filmowej;

4. Członkowie KMF

  • Przynależność do KMF jest dobrowolna.
  • Członkami KMF mogą być studenci i pracownicy naukowi Uczelni.

Członek ma prawo:

  • Uczestniczyć w imprezach organizowanych przez KMF;
  • Występować z własnymi inicjatywami i w miarę możliwości uzyskiwać pomoc w ich realizacji;
  • Otrzymywać informacje o planach pracy KMF;
  • Brać udział w wyborach władz KMF w (formie czynnej i biernej).

Członkowie zobowiązani są:

  • brać czynny dział w pracach KMF
  • podporządkowywać się uchwałom Zarządu

5. Władze KMF

  • Pracami KMF kieruje Zarząd złożony z trzech osób, który reprezentuje również KMF wobec Władz Uczelni i innych instytucji;
  • Zarząd wybierany jest spośród studentów UMFC przez minimum 2/3 wszystkich członków KMF na okres jednego roku akademickiego;
  • Liczba członków może ulegać zmianom w zależności od potrzeb;
  • Działalność KMF podlega opiece ze strony opiekuna koła naukowego;
  • KMF może nieodpłatnie korzystać z pomieszczeń i sprzętu Uczelni do prowadzenia swojej działalności, zgodnie z regułami korzystania z pomieszczeń Uczelnianych;
  • Zmiany w Statucie dokonywane są większością 50 % + 1 głosów wszystkich członków KMF.

Zarząd Koła Naukowego Muzyki Filmowej

Przewodnicząca: Barbara Celińska

Członkowie:

  • stud. Marianna Gurne
  • stud. Joanna Gomółka
  • stud. Maciej Foryszewski

6. Źródła finansowania

  • Działalność KMF jest wspomagana finansowo przez Uczelnię w miarę możliwości i w porozumieniu z władzami Uczelni. Władze KMF mogą zwracać się o pomoc finansową do sponsorów prywatnych i państwowych.

Projekt realizacji zadań w roku akademickim 2020/2021

SZCZEGÓŁOWA ORGANIZACJA DZIAŁALNOŚCI KOŁA:

Charakterystyka członków koła:

Studenci UMFC dobrowolnie zadeklarowali swój udział w kole naukowym. Są dobrze zorganizowani, w wielu dziedzinach samodzielni, stanowią zwartą i chętną do pracy grupę. Jest to młodzież, która chętnie poszukuje nowych przestrzeni sztuki, jest ciekawa świata, kreatywna i otwarta szczególnie na nowe formy nauki. Część z nich to instrumentaliści a także studenci Edukacji muzycznej. Niemal wszyscy mają możliwość aktywnego włączenia się do procesu ilustracji niemych produkcji filmowych, które zaplanowane są pod koniec letniego semestru.

 Pod względem teoretycznym studenci wykazują dość duże braki dotyczące podstawowych wiadomości z zakresu historii kina, stąd projekt ten ma ukierunkować ich zainteresowania i przyczynić się do poprawy sytuacji.

 W semestrze zimowym z powodów epidemiologicznych nie są planowane spotkania związane z projekcjami filmów i zajęcia warsztatowe w grupach.

 Zadania do zrealizowania w semestrze letnim:

  • przedstawienie statutu działalności koła i informacji dotyczących jego funkcjonowania,
  • ustalenie harmonogramu i podział zadań i funkcji,
  • ustalenie zasad uczestnictwa w zadaniach koła,
  • realizacja spotkań filmowych,
  • ewaluacja projektu, stworzenie sprawozdania.

Harmonogram realizacji zadań:

  1. Spotkanie organizacyjne (ustalenie godzin spotkania, podział obowiązków, omówienie działalności koła naukowego)
  2. Spotkania o charakterze informacyjnym/wykładowym.
  3. Cykl kilku spotkań poświęconych historii kina niemego w ramach których pojawią się następujące elementy:
  • projekcja przygotowana przez opiekuna koła – inspiracja studentów do własnych poszukiwań
  • wspólne omówienie podczas dyskusji funkcji muzyki w filmie niemym,
  • analiza kadrów filmowych i ich zawartości,
  • montaż w filmie i jego możliwości – obserwacja cyklu montażowego, dyskusja o znaczeniu montażu i próby ingerencji w narrację za pomocą zmian montażowych,
  • ćwiczenia w grupach – OPOWIADANIE OBRAZEM. „Te same kadry zdjęciowe ułożone w różne historie“
  • narracja filmowa: Obraz czy Dźwięk?
  • Poszukiwanie na stronach poświęconych filmowi ciekawych filmów niemych (np. filmy francuskiego magika kina z pierwszego dziesięciolecie XX wieku – G. Meliesa) – samodzielna praca uczestników projektu
  • Projekcja filmów i wspólne ich omówienie
  • Wybór filmów nadających się do ilustracji muzycznej
  • OPOWIADANIE DŹWIĘKIEM „Muzyka w służbie obrazu“ – dyskusja
  • Dyskusja w grupie dotycząca projekcji filmowych i prób ilustracji muzycznej

Zawartość kolejnych spotkań:

  1. Projekcja prezentacji multimedialnej dotyczącej pierwszych produkcji filmowych (pokaz filmów braci Lumiere z 1895 roku, filmy trickowe Georga Meliesa, Trip to the moon). Analiza filmów, omówienie środków stylistycznych, rozmowa o ilustracji muzycznej wybranych sekwencji filmowch.
  2. Projekcja filmów ekspresjonistycznych. Robert Wiene Gabinet Doktora Caligari Omówienie elementów ekspresjonizmu w filmie niemieckim, dyskusja o środkach wypowiedzi filmowej, analiza wybranych scen filmowych. Dyskusja.
  3. Friedrich Wilhelm Murnau – Nosferatu Film grozy w kinie niemieckim. Dramaturgia filmowa, śrorki ekspresji, analiza ilustracji muzycznej. Dyskusja i pierwsze próby ilustracji muzycznych w wykonaniu uczestników projektu.
  4. Fritz Lang – Metropolis Since fiction początku XX wieku. Analiza przebiegu dramaturgicznego. Charakterystyka postaci, symbolika dźwięku i obrazu w dziele filmowym. Dyskusja. Praca uczestników projektu nad porównaniem różnych stylów filmowych. Rozmowa uczestników projektu w dwóch zespołach o typach bohaterów, poszukiwania odpowiednich środków muzycznych, służących budowie narracji filmu niemego w obszarze estetyki ekspresjonistycznej.  
  5. Charlie Chaplin – wybrane fragmenty filmów, próby ilustracji muzycznej na żywo przy pianinie. Prezentacja konkursowej pracy Szymona Borysa, który podjął się napisania muzyki do wybranego fragmentu filmu Generał. Próby ilustracji na żywo filmów animowanych i fabularnych. Rozmowa o funkcjach muzyki filmowej, analiza nastrojów i zawartości scen. Dyskusja i wspólna ocena propozycji ilustracji muzycznych.

Zaplanowane tematy z realizacji filmowej i telewizyjnej

blok informacyjno-warsztatowy.

Muzyka przy realizacji filmu:

  • Kto pracuje przy dźwięku w filmie i telewizji?
  • Jak można wpływać na jakość i rodzaj dźwięku?
  • Sposoby realizacji dźwięku, jakie są rodzaje dźwięków w filmie?
  • Co to są efekty dźwiękowe – praca z fonoteką efektową.
  • Do czego służą efekty? Co jest ważniejsze muzyka czy efekty?

Materiały pomocnicze do spotkania członków koła:

Kto pracuje przy dźwięku w filmie i telewizji?

Realizator dźwięku odpowiada za całokształt

Operator dźwięku funkcja najczęściej występująca z Filmie lub większych produkcjach telewizyjnych

Operator mikrofonu

Ilustrator muzyczny kompilacja nagranych już utworów

Kompozytor  twórca autonomicznych utworów do obrazu

Reżyser dźwięku nadzór fonograficzny nad nagraniem

Konsultant muzyczny w filmie dopasowuje gotowe ścieżki do skorygowanego filmu

Imitator dźwięku

Akustyk

Pracownik archiwum taśmotek i płytotek

Konserwator dźwięku nadzór nad urządzeniami

Jak można wpływać na jakość i rodzaj dźwięku?

Różne sposoby ingerencji w dźwięk:

  1. dźwięk czysty bez preparacji
  2. Wysokie tony – ingerencja w barwę dźwięku – (podbicie wysokich częstotliwości) – dźwięk jasny, syczący, szklisty
  3. Niskie tony – ingerencja w barwę dźwięku – (podbicie niskich częstotliwości) – barwa ciemna
  4. Obcięcie wysokich częstotliwości (głuche brzmienie, zamknięte pomieszczenie) – obcięcie wysokich częstotliwości, dźwięk matowy. W mowie brak zrozumiałości tekstu – brudna głowica
  5. Obcięcie niskich częstotliwości (płaskie brzmienie, dźwięk bez podstawy – typowy dla małych głośników)
  6. Podbity środek pasma ok. 1 kHz – brzmienie beczkowate, puszkowate, nosowe
  7. Obcięty środek pasma ok. 1 kHz – stłumiona barwa
  8. Zmiana głośności – im większa głośność – tym mniejsza wrażliwość ucha na skrajności
  9. Przesterowanie dźwięku – wywołuje zniekształcenia, barwa charcząca, szortsta
  10. Głuchy dźwięk całości, brak wyrazistości – taśma założona na II stronę – podkładem do głowicy ( magnetofony kasetowe, kiedy wciągnie taśmę.
  11. Zwolnienie dźwięku (augmentacja) – np. 2x wolniej – zachowana tonacja o 8 niżej
  12. Przyspieszenie (diminucja) – np. 2x szybciej o 8 w górę
  13. Inwersja – nagranie od tyłu

Parametry głośności dźwięku

Ok. 10 DB –   szept

45-50DB –                  mowa z odległości 1 m.

60-70 –                       np. na wykładzie

90 DB –                      orkiestra ff

120 DB                       wystrzały (silnik odrzutowy)

 Sposoby realizacji dźwięku

  1. 100% – ważna atmosfera – prawdziwość dźwięku, synchroniczność
  2. POSTSYNCHRON synchron po nagraniu – dogrywanie dźwięku do obrazu. Mankamentem jest brak naturalności dźwięku i brak atmosfery Synchroniczność można osiągnąć poprzez zastosowanie klapsa.
  1. PRESYNCHRON nagranie dźwięku przed obrazem, nie musi to być dźwięk finalny – półplayback
  1. PLAYBACK dźwięk finalny nagrany przed obrazem Nagranie masterowe (MASTER)
  1. DUBBING inna wersja językowa aktorska (do tonu międzynarodowego IFL)
  1. LEKTORAT
  2. IMITACJA DŹWIĘKU
  3. OFF komentarz spoza kadru

Co to są efekty dźwiękowe?

  • Synchroniczny
  • Niesynchroniczny
  • Asynchron !!! – błąd techniczny

Efekty dźwiękowe:

  1. efekt utrwalony – rejestracja
  2. efekt imitowany – w studiu – tworzony przez imitatora
  3. efekt kreowany – np. tworzony na instrumentach elektronicznych
  4. efekt realistyczny – zgodny z naszym wyobrażeniem w odniesieniu do obrazu (np. deszcz)
  5. efekt stylizowany – np. odgłosy dinozaura (nieznany w rzeczywistości). Efekt stylizowany jest często wyolbrzymiany, np. kroki mrówki na piasku. Efekty imitatora (kroki śniegu na mące ziemniaczanej), zmiany prędkości taśmy (złamanie drewnianego patyka – zmiana wysokości – grube drzewo), obniżenie wysokości dźwięku – wybuch bomby, trzęsienie ziemi)
  6. efekt abstrakcyjny – coś bez wzorca w przyrodzie, oderwany od rzeczywistości, dotychczas nieznany (film Skolimowskiego „Wrzask” – 42 warstwy dźwięku budowane z efektów nierzeczywistych – Czarownica wyskakuje spod ziemi)

Rola dramaturgiczna efektów

  1. realistyczne – co widzimy, to słyszymy
  2. surrrealistyczne – nie wypływające ze związków logicznych, nieoczekiwane (np. kreskówki: przesuwanie wzroku, efekt otwierających się drzwi, scena miłosna – ruszający pociąg, sztuczne ognie… Bieg osoby – pisk opon.
  • Metafora – kojarzenie różnych sytuacji: strzelanie do kogoś – efekt bicia szkła, wpadający promień słońca – dźwięk dzwoneczka
  • Metonimia – przeniesienie znaczenia z części do całości – Przypisywanie większego znaczenia niż to jest w rzeczywistości. Bicie serca w momencie zagrożenia, podrzynanie gardła – dźwięk wyolbrzymiony…, głośne tykanie zegara w momencie oczekiwania, ciosy karate…
  1. Symboliczne – odwoływanie się do wzorców charakterystycznych dla danej kultury, np. dzwon kościelny – żałoba, potęga kościół, Emocje na stadionie – ryk ludzi, goool, akcja porodowa – płacz dziecka na koniec.
  2. Efekty akcji – posuwające akcję na przód, związane z akcją, Mogą być poza kadrem. Trzaśnięcie drzwi – oznacza, że bohater wyszedł.
  3. Efekty tła – (boczne, oboczne) Atmosfery charakteryzujące miejsce i czas akcji. Mogą nas umiejscowić w danej epoce – dorożka, samochód, dzwonek telefoniczny… Pora dnia – kogut piejący (Monty Pyton), cykady – wieczór…
  4. Efekty nastroju – odzwierciedlające stany psychiczne bohaterów, np. kapiąca kropla – buduje nastrój grozy, samotności, Ciągły dźwięk – obłęd, Skrzypiąca furtka targana wiatrem – niepokój niepewność…
  5. Efekt komentujący – puetna sceny, rozwiązanie, np. Sekwencja : Człowiek reperuje samochód, rumor, rozpadające się części samochodu.
  6. Efekt scalający – łączy sceny na różne sposoby – np. za pomocą:
  • Antycypacji – wyprzedzenie akcji – (zakładki), siedzi człowiek w mieszkaniu a słychać odjeżdżający pociąg.
  • Repetycja – scala sceny – powtórzenie efektu
  • Retrospekcja – wspomnienie efektu, dziecko bawiło się z psem – pies szczeka, Szczekanie przywołuje wspomnienia dziecka.
  • Leitmitiv – motyw przewodni. Motyw przyporządkowany danej postaci, często używane w komediach.
  1. Cisza – można ją wpisać w rolę efektu – brak muzyki, brak efektu – Kurosava – cisza w scenie walki. Top secret – skradanie się – szeleszczące liście – gest „cicho” – brak efektów…, głuche dziecko – stoi w ciszy wśród tłumu dzieci rozkrzyczanych…
  2. Poszerzenie przestrzeni – większość efektów tła poszerza przestrzeń. Dodawanie efektów atmosfery.

Zagadnienia muzyki filmowej

  1. Wartość programowa dźwięku
  2. Rola kojarzeń w percepcji dźwięku i muzyki – ich wpływ na percepcję struktury audiowizualnej
  3. Dźwięk i muzyka w filmie niemym
  4. Proces powstawania filmu i dźwięku filmowego
  5. Dźwiękowa koncepcja opracowania filmu
  6. Elementy ścieżki dźwiękowej filmu. Wzajemne relacje i zależności
  7. Funkcje muzyki w filmie dźwiękowym
  8. Zagadnienia metrorytmiczne w filmie
  9. Problem formy w muzyce filmowej
  10. Krytepia oceny muzyki filmowej
  11. Problem czasu w muzyce i filmie
  12. Użycie muzyki autonomicznej w filmie
  13. Muzyka jako element filmu w aspekcie estetycznym i prawa autorskiego
  14. Relacja reżyser – kompozytor w trakcie pracy nad filmem

Muzyka filmowa

  1. muzyka jako zjawisko akustyczne
  2. muzyka jako rodzaj sztuki
  3. muzyka jako środek komunikacji i przekazu
  4. muzyka jako tworzywo form audiowizualnych

Ćwiczenie: fragmenty muzyczne – ćwiczenia na wyobraźnię

Pierwszy kompozytor muzyki do filmu:

Camille Saint-Seans – „Zabójstwo księcia Gwizjusza”

Problem rytmu w filmie

Rytm w filmie to ruch wewnątrz kadry i rytm montażowy

Przez rytm obrazu filmowego należy rozumieć czasową organizację jego elementów. Obejmuje ono następstwo ujęć, ich rodzaj jak również ich zawartość ruchową.

RYTM WEWNĄTRZKADROWY – wielowarstwowa organizacja ruchowych elementów ujęcia filmowego i zachodzące między nimi procesy.

RYTM MONTAŻOWY – czasowa organizacja następujących po sobie ujęć.

Zależności pomiędzy obrazem a dźwiękiem:

  • SYNCHRON polega na spasowaniu zgodności ruchu obrazu i dźwięku
  • ASYNCHRON przesunięcie w czasie któregoś z elementów obrazu i dźwięku. Błąd techniczny
  • POSTSYNCHRON synchronizacja dźwięku do istniejącego obrazu (np. nagranie głosu aktora)
  • KONTRSYNCHRON synchronizacja polegająca na odwrotności fazy ruchu
  • PRESYNCHRON przeniesienie elementów ruchowo – rytmiczno – metrycznych muzyki, efektów lub dialogu na ruchy w obrazie filmowym. Ścieżka dźwiękowa powstaje przed obrazem (np. w filmach animowanych).
Synchronizacja obrazu z dźwiękiem
  • Rytmiczna
  • Metryczna

Uzasadnienie celowości spotakań:

Młodzież studencka uczelni artystycznej powinna mieć jak największy kontakt z różnymi dyscyplinami sztuki. Studenci UMFC Filii w Białymstoku kształcący się w dziedzinie muzyki, powinni mieć szansę na poznanie innych obszarów sztuki, które również łączą się ze światem dźwięków.  Edukacja filmowa wydaje się być pomysłem, który może zainteresować młodzież, rozszerzyć ich zainteresowania i pomóc stać się kreatywnym.

Pomysł polega na zmotywowaniu studentów do własnych poszukiwań w obszarze historii kinematografii, zainspirowaniu do własnych ilustracji muzycznych oraz rozbudzeniu wrażliwości na elementy dzieła filmowego. Osiągnięte to będzie poprzez cykl spotkań w ramach działalności koła naukowego, na których młodzież będzie aktywnie uczestniczyć w projekcjach filmów niemych i innych arcydzieł znaczących dla historii kina.

Do inspiracji ma posłużyć pierwsza część działań, przygotowana wspólnie przez opiekuna koła i zainteresowanych studentów, zawierająca krótkie filmy nieme sprzed 1920 roku oraz podstawowe informacje dotyczące historii kina. Tą pierwsza prezentacja ma za zadnie zainteresować studentów tematyką filmową i zachęcić do dalszej pracy nad zagadnieniami muzyki filmowej.

Spotkaniom towarzyszyć będzie dyskusja na temat funkcji muzyki w filmie, jej roli, sposobom oddziaływania na widza. Zakładane efekty projektu to prowadzenie dyskusji filmowych, analiza wybranych scen oraz własne próby improwizowanych ilustracji muzycznych studentów do filmów.